تاریخچه بیماری‌های نقص ایمنی در ایران

بیماریهای نقص ایمنی اولیه گروه متنوعی از بیمار یهای مادرزادی می‌باشند که در نتیجۀ یک یا چند اختلال در سیستم دفاعی بدن انسان بوجود می‌آیند که منجر به افزایش استعداد ابتلا به عفونتهای مکرر و همچنین بیماریهای خود ایمن و بدخیمی‌ها می‌گردد. از زمان تشخیص و معرفی اولین فرم کلاسیک بیماری نقص ایمنی اولیه در سال ۱۹۵۲ تاکنون، بیش از ۳۰۰ نوع نقص ایمنی اولیه شناخته و شرح داده شده است که از این بین اساس ژنتیکی بیش از ۱۵۰ بیماری شناخته شده است.

طبق مطالعات انجام شده در اروپا و امریکا، شیوع بیماری‌های نقص ایمنی اولیه دارای علائم بالینی ۱ در ۱۰۰۰۰ می باشد که یک چهارم شیوع بیماری سیستیک فیبروزیس ۱در ۲۵۰۰ و نصف شیوع هیپوتیروئیدی مادرزادی ۱در۵۰۰۰ می‌باشد و شایعتر از بیماری فنیل کتونوری ۱ در ۱۴۰۰۰ می‌باشدشیوع بیماری‌های نقص ایمنی ذکر شده بر اساس مطالعات انجام شده در اروپا و امریکا است. از آنجایی که اکثر بیماریهای نقص ایمنی به طریقه اتوزومال مغلوب به ارث می‌رسند، لذا میزان بروز بیماری‌های نقص ایمنی با وراثت اتوزومال مغلوب در کشور‌های آسیائی بخصوص منطقه خاورمیانه و از جمله ایران که میزان ازدواج‌های فامیلی در حدود ۶۰درصد است بسیار بیشتر از میزان ذکر شده در کشورهای غربی تخمین زده می‌شود.

همراه با سایر پیشرفتهای علمی در کشور ایران، رشد قابل توجهی در زمینه بیماریهای نقص ایمنی اولیه طی ۳ دهه اخیر حاصل شده است. این پیشرفت‌ها را می‌توان به ۴ دوره زمانی به شرح زیر تقسیم کرد:

دوره اول ( ۱۳۶۷-۱۳۵۷) این دوره با بازگشت مرحوم استاد دکتر ابوالحسن فرهودی بعد از طی کردن دوره آموزشی در زمینه ایمونولوژی بالینی و آلرژی در کشور انگلستان به ایران آغاز می‌شود. در این زمان به همت و تلاش آقای دکتر ابوالحسن فرهودی بخش ایمونولوژی بالینی و آلرژی کودکان در مرکز طبی کودکان تاسیس و راه اندازی شد.

دوره دوم ( ۱۳۶۷-۱۳۷۷) در این دوره، تربیت و آموزش دستیاران رشته فوق تخصصی ایمونولوژی و آلرژی کودکان به تایید وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی رسید و تربیت دستیاران فوق در سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، مشهد و شیراز آغاز شد.

دوره سوم ( ۱۳۷۷-۱۳۸۹ا) در این دوره گروه علمی بیماریهای نقص ایمنی ایجاد گردید و مرکز ثبت بیماران مبتلا به نقص ایمنی اولیه راه اندازی و تاسیس گردید. در این دوره همکاریهای علمی بسیاری بین گروه علمی تشکیل شده و مراکز معتبر علمی داخلی و بین المللی صورت گرفت که منجر به انتشار مقالات متعددی در مجلات معتبر بین المللی گردید. در این دوره همچنین فعالیتهای زیادی بمنظور بالا بردن سطح آگاهی پزشکان و عامه مردم در ارتباط با بیماری‌های نقص ایمنی از طریق رسانه‌های عمومی صورت گرفت.

دوره چهارم (۱۳۸۹-۱۳۹۵)  در این دوره با تاسیس مرکز تحقیقات نقص ایمنی جهت انسجام هر چه بیشتر در جهت آموزش و پژوهش در زمینه نقص ایمنی آغاز گردیده است و همچنان ادامه دارد. در آغاز این دوره علیرغم پیشرفت‌های ایجاده شده در سالهای پیش از ۱۳۸۹، مشکلات متعددی در فراهم آمدن زیر ساخت‌های لازم جهت توسعه پژوهش‌های پایه و بالینی در زمینه بیماری نقص ایمنی اولیه و بهبود سلامت بیماران وجود داشت. لذا مرکز تحقیقات نقص ایمنی جهت برطرف کردن مشکلاتی همچون پایین بودن آگاهی جامعه پزشکی در زمینه بیماریهای نقص ایمنی اولیه، کافی و مناسب نبودن برنامه آموزشی در بیماریهای نقص ایمنی اولیه در تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور،  عدم وجود تسهیلات و امکانات کافی تشخیصی در مراکز آموزشی درمانی در سطح کشور، کمبود همکاری و تعامل علمی میان محققان علوم پایه و بالینی در زمینه بیماریهای نقص ایمنی اولیه،  عدم وجود راهنما و دستورالعمل‌های تشخیصی درمانی در زمینه بیماری‌های نقص ایمنی اولیه،  نبود مراکز تحقیقاتی با تمرکز بر روی بیماری‌های نقص ایمنی اولیه،  نبود بودجه مناسب برای تحقیق‌های پایه و کاربردی در زمینه بیماریهای نقص ایمنی اولیه،  فقدان آزمایشهای غربالگری برای تشخیص اولیه فرم‌های سخت و شدید بیماریهای نقص ایمنی اولیه تاسیس گردید و در طی ۶ سال گذشته اقدامات موثری را در این زمینه‌ها انجام داده است.

ارتباط با ما

  • نشانی:    تهران انتهای بلوار کشاورز خیابان دکتر محمد قریب، شماره ۵۲، بیمارستان مرکز طبی کودکان، قطب علمی کودکان
  • تلفن تماس: ۰۲۱۶۶۴۳۸۶۲۲
  • رایانامه: info@rcid.tums.ac.ir

درباره مرکز

 این مرکز تنها سازمان در نوع خود در آسیا و خاورمیانه است و عضو انجمن بین المللی بیماران مبتلا به نقص اولیه ایمنی( IPOPI) است.